PDF/A Dönüştürme Rehberi: ISO 19005 Arşiv Standardı
PDF/A nedir? ISO 19005 standardı ile tanımlanan, uzun-süreli arşivleme için tasarlanmış bir PDF alt formatıdır. Tüm fontları belgenin içine gömer, JavaScript/ses/video gibi dış bağımlılıkları yasaklar ve 10-20 yıl sonra belgenin aynı şekilde açılmasını garanti eder. UYAP, YÖK tez arşivi, e-arşiv fatura ve devlet kurumları PDF/A talep eder.
PDF/A Nedir? (ISO 19005)
PDF/A, "Portable Document Format / Archive" anlamına gelir. 2005 yılında ISO 19005-1 ile yayımlanmış uluslararası bir standarttır. Normal PDF'ten temel farkı, belgenin kendi içinde bağımsız (self-contained) olmasıdır:
- Tüm fontlar belgeye gömülüdür; sistem fontuna ihtiyaç duymaz.
- Renk profili (ICC) belgeye gömülüdür; ekran/yazıcı kalibrasyonundan etkilenmez.
- JavaScript, ses, video, dış referans, şifreleme yasaktır.
- XMP metadata zorunludur (belge bilgisinin standart şekilde okunması için).
PDF/A-1b vs PDF/A-2 vs PDF/A-3 Farkı
| Sürüm | Yayın Yılı | Öne Çıkan Özellik | Tipik Kullanım |
|---|---|---|---|
| PDF/A-1b | 2005 | Baskı odaklı; JBIG2 yok, şeffaflık yok | UYAP, eski arşivler, devlet kurumları |
| PDF/A-2 | 2011 | JPEG 2000, şeffaflık, OpenType font | Modern arşivleme, görsel ağırlıklı belgeler |
| PDF/A-3 | 2012 | Dosya ekleme (XML, CSV vb. iliştirilebilir) | E-fatura (ZUGFeRD), e-arşiv fatura |
Eğer hangisini seçeceğinizden emin değilseniz: PDF/A-1b en yaygın kabul gören sürümdür; UYAP dahil çoğu Türk devlet sistemi için yeterlidir. E-arşiv fatura entegrasyonu yapıyorsanız PDF/A-3 gerekebilir.
Hangi Durumlarda PDF/A Gereklidir?
- UYAP dilekçe sunumu: Uzun-süreli mahkeme dosyası saklama için. UYAP PDF paketleme rehberine bakın.
- YÖK Ulusal Tez Merkezi: Yüksek lisans/doktora tezleri PDF/A-1b veya PDF/A-2b olarak yüklenmelidir.
- E-Arşiv Fatura (GİB): PDF/A-3 + gömülü XML formatı zorunludur.
- Devlet Arşivleri Başkanlığı: Resmi belge arşivlemesinde PDF/A önerilir.
- Banka kredi başvuruları, KOSGEB destekleri: Bazı kurumlar PDF/A talep eder.
- ISO 9001 / ISO 27001 kalite dosyaları: Denetimde 10+ yıl saklanması için.
PDF/A'ya Nasıl Dönüştürürsünüz? (3 Ücretsiz Yöntem)
Not: PDFişlemleri.com'un gerçek "PDF/A dönüşüm aracı" şu anda yapım aşamasındadır. Aşağıdaki yöntemler ile resmi office programlarını ücretsiz kullanarak dönüşüm yapabilirsiniz.
Yöntem 1: Microsoft Word ile
- Word'de belgenizi açın (eğer PDF ise, önce PDF'den Word'e dönüştürün).
- Dosya menüsü > Farklı Kaydet > Dosya türü olarak PDF seçin.
- Yan paneldeki "Seçenekler..." butonuna tıklayın.
- Açılan kutuda "PDF/A-1a uyumlu (ISO 19005-1)" seçeneğini işaretleyin.
- Tamam > Kaydet ile çıkış alın. Belgeniz artık PDF/A formatındadır.
Yöntem 2: LibreOffice Writer ile (Ücretsiz)
- LibreOffice Writer'da belgeyi açın.
- Dosya > Dışa Aktar > PDF olarak Dışa Aktar seçeneğine girin.
- "Genel" sekmesinde "Arşiv için PDF/A-1b (ISO 19005-1)" kutusunu işaretleyin (sürüme göre PDF/A-2b veya PDF/A-3b de seçilebilir).
- Dışa Aktar > Kaydet.
Yöntem 3: PDFişlemleri.com Araçlarıyla Ön Hazırlık
Tam PDF/A dönüşüm aracımız geliştirme aşamasında olsa da, aşağıdaki araçlarımız PDF/A'ya uyumlu hâle getirmek için ön hazırlık yapar:
- PDF Meta Temizle - PDF/A için XMP metadata standardına uygun temizlik (gizlilik açısından da önemlidir).
- PDF Sıkıştır - PDF/A genelde normal PDF'ten daha büyük olur (gömülü font + ICC profil); önceden sıkıştırarak boyutu yönetilebilir tutun.
- PDF Birleştir - Birden fazla belgeyi tek PDF/A dosyasına paketlemek için önce birleştirin, sonra Word/LibreOffice ile PDF/A çıkışı alın.
- PDF Şifre Kaldır - PDF/A standardı şifrelemeye izin vermez; dönüşümden önce şifreyi temizlemeniz gerekir.
PDF/A Doğrulama
Dosyanızın gerçekten PDF/A olduğunu doğrulamak için Adobe Acrobat Reader'da açın; üstte "PDF/A görünümü" mavi bir bant olarak görünür. Alternatif olarak veraPDF (açık kaynak doğrulayıcı) kullanılabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
PDF/A nedir?
ISO 19005 standardı kapsamında uzun-süreli arşivlemeye uygun PDF alt formatıdır. Fontları gömer, dış bağımlılıkları yasaklar, belgeyi bağımsız (self-contained) yapar.
PDF/A neden gereklidir?
Kamu kurumları (UYAP, YÖK, GİB), bankalar ve resmi arşivler belgeleri 10-20 yıl saklamak zorundadır. Normal PDF'lerde font değişiklikleri, eksik karakterler veya bozulma yaşanabilir; PDF/A bu riski sıfırlar.
Normal PDF'i nasıl PDF/A'ya çeviririm?
Microsoft Word veya LibreOffice Writer ile "PDF olarak kaydet > Seçenekler > PDF/A-1b uyumluluğu" kutusunu işaretleyin. Eğer kaynak PDF ise, önce Word'e çevirin, sonra Word'den PDF/A olarak çıkış alın.
PDF/A dosyaları neden daha büyük olur?
Tüm fontlar ve renk profilleri belgeye gömüldüğü için normal PDF'ten %20-50 daha büyük olabilir. Boyutu yönetmek için önce PDF Sıkıştır ile küçültüp sonra PDF/A çıkışı alabilirsiniz.
PDF/A-1b ile PDF/A-2b arasındaki fark nedir?
PDF/A-1b daha kısıtlayıcıdır (eski PDF 1.4 tabanlı); şeffaflık ve JBIG2'ye izin vermez. PDF/A-2b ise daha modern (PDF 1.7 tabanlı); JPEG 2000, şeffaflık, OpenType font desteği vardır. UYAP gibi sistemler PDF/A-1b'yi tercih eder.